Nokkur orð um hollustu mjólkur

17.02.2016

Mjólk er eitt næringarríkasta einstaka matvæli sem völ er á. Það er því ekki að undra að almennar ráðleggingar um mataræði hafi almennt mjólkurmat sem hluta af heilsusamlegu mataræði. Embætti landlæknis ráðleggur að neyta tveggja skammta af mjólk eða mjólkurmat á dag (1). Byggja þessar ráðleggingar á bestu fáanlegu vísindalegu þekkingu sem tiltæk er í dag. Þessar ráðleggingar hérlendis eru í samræmi við ráðleggingar á öðrum Norðurlöndum og Vesturlöndum almennt, sem ráðleggja neyslu 2-3 mjólkurskammta á dag. Í nýjum bandarískum ráðleggingum, Dietary Guidelines 2015-2020, er t.a.m. mælt með neyslu 3 skammta af mjólk og mjólkurvörum á dag (2).

Ljóst er að ef einhver minnsti vafi væri á hollustu mjólkur, hvað þá ef talið væri að hún gæti haft heilsuspillandi áhrif og væri jafnvel krabbameinsvaldandi, þá væru yfirvöld hérlendis og á Vesturlöndum almennt ekki að ráðleggja og mæla með neyslu hennar.

Af og til er hugmyndum varpað fram um að mjólk sé krabbameinsvaldandi. Ef rannsóknir á tengslum mjólkur við krabbamein eru skoðaðar þá benda þær flestar til þess að þau séu mjög veik ef nokkur og þá frekar í verndandi átt en hitt. Margar rannsóknir hafa til að mynda hrakið kenningar um tengsl mjólkur við brjóstakrabbamein. Í nýlegri skýrslu frá World Cancer Research Fund og American Institute for Cancer Research (3) kemur fram út frá því mikla magni rannsókna sem þar lágu til grundvallar að neysla mjólkurmatar hefði líklega verndandi  á ristilkrabbamein og mögulega einnig verndandi áhrif á krabbamein í þvagblöðru. Á móti var kalkríkur matur talinn mögulega tengjast blöðruhálskirtilskrabbameini. Í nýrri samantekt frá World Cancer Research Fund sem þeir kalla CUP eða Continuous Update Project, eru eingöngu hin verndandi áhrif kalkríks matar á ristilkrabbamein listuð upp, en ekki lengur hin mögulegu áhrif á blöðruhálskirtilskrabbamein sem gæti bent til að skv. nýjustu rannsóknum séu þau tengsl veikari en áður var talið (4).

Um jákvæð áhrif kalks og mjólkur á beinþéttni þarf enginn að efast. Fjölmargar rannsóknir staðfesta það, ekki síst ef D-vítamíns er einnig neytt (5,6,7). Ástæða þess að beinþynning er algengari á norðurhjara þar sem mjólkurneysla er venjulega hærri en annars staðar, liggur í þáttum sem ekki er hægt að breyta, þ.e. í genunum. Erfðir hafa mikið að segja í þróun beinþynningar, en það er hægt að hafa áhrif á þessa þróun með neyslu kalkríks og D-vítamínríks matar og með því að forðast reykingar og neyslu áfengis.  

 

 

Heimildir:

1.      http://www.landlaeknir.is/heilsa-og-lidan/verkefni/item25765/Radleggingar-um-mataraedi-–-Endurskodun-2015

2.      http://health.gov/dietaryguidelines/2015/guidelines/chapter-1/a-closer-look-inside-healthy-eating-patterns/

3.      Food, Nutrition, Physical Activity and the prevention of Cancer: a Global Perspective. Washington, DC: World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research 2007. 5. Food, Nutrition. http://www.wcrf.org/sites/default/files/Second-Expert-Report.pdf

4.      http://wcrf.org/sites/default/files/WCRFI-Matrix-for-all-cancers.pdf

5.      Black RE, Williams SM, Jones IE, Goulding A. Children who avoid drinking cow milk have low dietary calcium intakes and poor bone health. Am J Clin Nutr 2002;76:675-80.

6.      Kalkwarf HJ, Khoury JC, Lanphear BP.Milk intake during childhood and adolescence, adult bone density, and osteoporotic fractures in US women. Am J Clin Nutr 2003;77:257-65.

7.      Fisher JO, Mitchell DC, Smiciklas-Wright H, Mannino ML, Birch LL. Meeting calcium recommendations during middle childhood reflects mother-daughter beverage choices and predicts bone mineral status. Am J Clin Nutr 2004;79:698-706.

Fleiri heilsugreinar